گويند وى كسى است كه مامون را بفريفت و بكيش معتزله بخواند . ثمامه بر پيشينيان خود دو بدعت ديگر بيفزود ، كه مسلمانان وى را به آن دو كافر شمارند . يكى آنكه چون اصحاب معارف در دعوى خود كه معرفتها ضرورى است با وى انباز گشتند ، گفت كسى را كه خدا ناچار بشناختن خود نكند ، مامور بمعرفت او و بازداشته از كفر نتواند بود . و وجود وى براى افسوس و عبرت آفريده شده ، و مانند ديگر جانوران تكليفى ندارد . از اينرو زنديقان و عوام دهريه و ترسايان در روز واپسين خاك خواهند شد و ميگفت سراى ديگر سراى پاداش و كيفر است و كودكى را كه بخردى مرده و بناچار خدايرا نشناخته تكليفى كه بدان سزاوار پاداش و كيفر شود نيست . از اينروى در روز بازپسين خاك خواهد گشت . ابولبشر ثمامته ابن اشرس نميرى از بزرگان متمكمان معتزله و از نويسندگان بليغى است كه نزد مامون جاه و منزلتى پيدا كرد و وزارت را به او تكليف نموده و او نپذيرفت « 142 » ثمامه ميگفت « خداوند جهان را بموجب سنتى طبيعى آفريده و جهان بمانند خداى جاويدان و ابدى است « 143 » » ابن نديم مينويسد : او گويد ، « ميتواند بود كه بفصاحت و بلاغت قرآن كلامى مولف سازد « 144 » . » ابو معن ثمامته بن اشرس نميرى بسال 213 درگذشت . « 145 » هشاميه : « اينان پيرو هشام بن عمرو الفوطى هستند كه پس از گمراهى بكيش

--> ( 142 ) - الفهرست ص 302 . ( 143 ) - الفهرست ص 364 . ( 144 ) - الملل و النحل ص 53 . ( 145 ) - الفرق بين الفرق ص 364 - الفهرست ص 302 الملل و النحل ص 54 .